Yeter ki Müzik Olsun

Seninle Üç Dakika

1975 - 5. Bölüm

"How Much Is Seven In French?"

Eurovision Şarkı Yarışması’nın yıllar boyunca hiç değişmeyecek kurallarından biri de şarkı uzunluklarının üç dakikayı aşmaması idi. Yani aslında her şey… Onca hazırlık, çaba, emek, telaş, gürültü patırtı, heyecan, yürek çarpıntısı sadece o üç dakika içindi. Eurovision sahnesinde görüneceğimiz o üç dakika… O sahnede boy gösterdiğimiz ilk şarkının adının “Seninle Bir Dakika” olması belki de kaderin bir cilvesi idi. Zira bu meşum yarışmayla aramızda yıllar boyu sürecek sevgi-nefret ilişkisinin adı da olsa olsa “Seninle Üç Dakika” olabilirdi.

İsveç'te yarışmanın yapıldığı Stockholmsmassan adlı salon.

22 Mart 1975 gecesi İsveç’te Türkiye on üçüncü sırada yarışıyordu. Şarkımızdan hemen önce ekrana getirilen ve “postcard” tabir edilen kısa tanıtım filminde Semiha Yankı, elinde bir resim fırçasıyla bir tuval üzerine kendi portresini ve Türk bayrağını çizerken görüntülenmişti. İsveç televizyonu o gece ekrana gelecek bütün “postcard”lar için böyle bir kompozisyon oluşturmuştu. Her ülkenin yarışmacısı kendi resmini ve ülkesinin bayrağını, boş bir tuvale, acemice de olsa resmediyordu.

Semiha Yankı, basma görünümlü elbisesi, kumral saçları, masum ve çocuksu ifadesiyle sahnede belirdiğinde, heyecandan kalbimiz duracak gibiydi. Timur Selçuk, orkestraya ilk işareti verdi ve “Seninle Bir Dakika”, yarışmanın yapıldığı salonda yankılanmaya başladı.

Şarkı bittiğinde Türkiye’de hemen her evden alkışlar yükseldi. Türk halkı, böylesi önemli uluslararası bir organizasyonda Türkiye’nin adını görmek, şarkısını duymaktan son derece memnun, şarkının başarılı yorumundan aldığı cesaretle, gelecek puanlardan da son derece ümitliydi. Diğer şarkılara da bakılırsa, ilk on içerisinde yer almamız işten bile değildi. Çok heyecanlı ve bir o kadar da iyimser ve iyi niyetliydik.

Yarışma şarkılarının ardı ardına ekrana gelmesinden sonra, sırada “interval act” denilen bölüm vardı. Ülke jürilerinin puanlamalarını toplayıp, bildirmeye hazır hale getirmesine kadar geçecek bu sürede orkestra tarafından çalınan İsveç şarkıları eşliğinde İsveçli ressam John Bauer’in tabloları getirildi ekrana. Ardından puanlama başladı.

Puanlama esnasında anonslarını İngilizce ve Fransızca yapmakta olan sunucu Karin Falck’ın Fransızca’ya yeteri kadar hâkim olamamasından kaynaklanan sıkıntı ortaya çıkacak ve İngiltere’nin oylama sonuçlarını alırken gayri ihtiyari sarf ettiği “How much is seven in French? (Fransızcada yedi kaçtır ?)” cümlesi, canlı yayın falsolarından biri olarak Eurovision tarihine geçecekti.

Yarışmanın sunucusu Karin Falck

İlk Hezimet

Türkiye’de ekran başında yediden yetmişe hep beraber hissettiğimiz coşkulu iyimserlik ise çok geçmeden hayal kırıklığına dönüşecekti. On dördüncü sırada yarışan Monaco’ya gelene kadar Türk şarkısı bir tek puan bile alamazken, Monaco’nun verdiği 3 puanın da gerisi gelmedi. Üstelik aldığımız o 3 puan, teknik bir sorundan dolayı puan tablosuna da uzun süre yansımayarak, sunucunun, Malta jürisinin oylarını açıklayan spikerin ve salondakilerin gülmelerine neden olacak ve ekran başında zaten kahrolmuş Türk halkını daha da fazla üzecekti.

Türk jürisinin verdiği oylar da salonda gülüşmelere yol açmış, başından beri militarist bulunduğu için eleştirilere sebep olmuş Portekiz’in şarkısına Türkiye’den 12 puan çıkması, neredeyse alay konusu edilerek, alkışlanmıştı.

Gecenin sonuna gelindiğinde dünya başımıza yıkılmıştı sanki. Dehşet içerisinde ekrana bakakalmıştık. Büyük ümitler, hevesler ve amatör bir heyecanla katıldığımız ilk Eurovision Şarkı Yarışmasında sonuncu olmuştuk. Yaşanan, kelimenin tam anlamıyla bir hezimetti.

Yarışmayı oldukça neşeli ve eğlenceli şarkısı “Ding-A-Dong”la Hollandalı topluluk Teach-In kazanmıştı. İngilizlerin tanınmış ve hatta ünü artık biraz da eskimiş toplulukları The Shadows, “Let Me Be The One” adlı şarkısıyla oldukça çekişmeli geçen puanlama sonucu ancak ikinci olabilmiş, üçüncülüğü ise Wess & Dori Ghezzi ikilisi tarafından seslendirilen “Era” adlı şarkıyla İtalya almıştı.

23 Mart günü Semiha Yankı, Erkan Özerman’la beraber tekrar Paris’e geçecek, gitmeden önce de İsveç’te şu açıklamayı yapacaktı: “Ben ilk on arasına girmeyi düşünmüyordum ama sonuncu olacağım da aklıma gelmemişti. Bizim yerimiz bu olmamalıydı, ama beni sonuncu yapanları utandıracağım.”

Yarışmanın sonucu ülkede uzunca bir süre konuşulacaktı. Yaşanan hezimete, Semiha Yankı’nın meşhur elbisesinden saç modeline, şarkının çok ağır oluşundan, şarkıcımızın sahnede tek başına oluşuna dek her şeyden pay biçiliyordu.

Ancak herkesin hemfikir olduğu asıl konu, oylamanın politik olması idi. Kıbrıs Barış Harekâtının hemen ertesinde gerçekleşen bu yarışmada Avrupa ülkelerinden puan beklemekle çok iyi niyetli davranmıştık. Avrupa, bizi hiçbir zaman kendisinden kabul etmemişti ki zaten. Ağzımızla kuş tutsak onların bize puan vermesinin imkânı yoktu.

Nitekim 29 Mart 1975 tarihli Ses dergisinde yarışma ile ilgili yayımlanan yorum, bu düşüncelerimize tercüman olur gibiydi:

“Başlangıçta iyi niyetli yorumlarla, Semiha Yankı’nın derece alacağından umutlanmış, yaşının küçüklüğünü, şarkısının diğer birçok besteden daha tutarlı oluşunu lehimize saymıştık. Ama ışıklı tablodaki oy verme işlemi başladığı zaman, eloğlunun ne yaşa, ne başa bakmadığını gördük. Hem de hayli acı bir şekilde. Doğrusu gönlümüz ve aklımız, sanatsal yanı ağır basması gereken uluslararası bir yarışmada haçlı zihniyetinin sürdürüleceğini, Avrupalının klasik Türk düşmanlığını ta buralara vardıracağını düşünmek istemiyor. Ama görünen o ki, çeşitli ülkelerin temsilcileri gizli bir anlaşma yapmış gibi, oylarını yakınımızdan bile zorlukla geçirdiler.”

Semiha Yakı ve Teach-In grubunun solisti.

Bu masum ve alıngan, biraz kırgın, içerlemiş ama en çok da kızgın halimizin haklı bir yanı da yok değildi. Gerçekten de bazı ülkelerin politik, sosyal ve kültürel anlamdaki yakınlıkları, açık ve net biçimde puanlamalarına yansımıştı; aslında başından beri de hep yansımaktaydı.

Her ülkede oluşturulmuş halk jürilerinin sıradan insanlardan meydana geldiği düşünülürse, bu tavrın belki bilinçli ve hesaplı değil ama duygusal olduğunu söyleyebilmek de mümkündü tabii. Nitekim yarışmanın tüm tarihi boyunca hiç değişmeyecek bazı yazılmamış kaideleri olduğunun farkına sonradan varacaktık.

Bununla beraber kimi kez çok şaşıracağımız sürprizler de olurdu puanlamalarda. Ancak biz henüz bu konularda tecrübeli ve bilinçli değildik. Bundandır ki, daha ilk kez katıldığımız bir yarışmada sonuncu olmayı kolay kolay gururumuza yediremeyecektik.

İngiltere’de yayımlanan önemli müzik dergilerinden Melody Maker’ın, 29 Mayıs 1975 tarihli sayısında Semiha Yankı ve şarkısı için şu ifadeler kullanılıyordu:

“Salondan gelen alkışlara bakacak olursak Türkiye’nin üçüncü olması gerekirdi. Haksızlığa uğrayan yalnızca Türkiye oldu. Evrensel bir antipati ile bağdaştırabileceğim bu tutum, evrensel müzik için bir yüzkarasıdır. Türkiye’nin Kıbrıs olaylarında Avrupa’da uyandırdığı antipatiden dolayı, son derece güzel, son derece duygusal olan “Seninle Bir Dakika” ancak 3 puanla sonuncu olabildi.”

Çok kırılmış, çok üzülmüştük. O günlerde insan ilişkilerimiz de böyleydi. Çok sevdiğimiz, çok önemsediğimiz, ulaşılmaz gördüğümüz, ulaşmaya çabaladığımız biri, çoğu zaman o farkında bile değilken, bizim onun hoşuna gitsin diye yaptığımız şeyleri umursamaz, görmezse fena halde kırılabilir, üzülebilir, hatta küsebilirdik. Nitekim milletçe de öyle yaptık. Avrupa’ya ve Eurovision Şarkı Yarışması’na bir süreliğine küstük.

DEVAM EDECEK

GELECEK BÖLÜM: "BİR BAŞKADIR BENİM MEMLEKETİM" (okumak için tıklayın)

YAZI DİZİSİNİ İLK BÖLÜMÜNDEN İTİBAREN OKUMAK İÇİN TIKLAYIN

İskender Paydaş – “Kağızman”

Şöyle bir baktım da… İskender Paydaş en son 2016’da Su Soley’le birlikte “Müebbet Hayalet” teklisini çıkarmış. Yani üç yıldır yeni bir şey yapmamış, tabii başka albümlere / şarkılara yaptığı düzenlemeleri saymazsak. Kendisi de orkestrasıyla birlikte sürekli sahnede olduğu için aranın bu kadar açıldığı pek de göze görünmemiş demek ki.

İskender Paydaş’ın yeni teklisi “Kağızman”, geçtiğimiz günlerde İskender Paydaş Prodüksiyon etiketiyle yayımlandı. Önce enstrümantal zannettim, dinleyince bir solist olduğunu gördüm. O solist tabii ki İskender Paydaş değil; orkestrasının solistlerinden biri olan Ozan Ünlü imiş ama nedense şarkının ve video klibin künyesinde Ozan Ünlü’nün adı geçmiyor. Teklinin kapağında da İskender Paydaş tek başına poz vermiş.

“Kağızman”ı vakti zamanında Barış Manço da söyledi, Haluk Levent de, envaı çeşit türkücü, şarkıcı da… Bin yıldır bildiğimiz bir türkü. (“Ama yeni nesil bilmiyor,” filan demeyin artık içim şişti bu yeni neslin cehaletinden, bunu da bilsinler bir zahmet artık.)

Türkünün zaten “rock”a, popa gelir bir tarafı var ki İskender Paydaş da oradan yürümüş. Çakı gibi bir düzenlemeyle bu anonim türküyü adeta şahlandırmış Paydaş. Sanki uzun zamandır fazla aşağı düşürdüğü çıtayı biraz yükseltmek, müzisyen tarafının altını çizmek istemiş. Ozan Ünlü zaten iyi bir şarkıcı olduğunu hem sahnede hem de yayımladığı solo işlerde kanıtlamış bir solist ki bu düzenlemenin hakkını da sonuna kadar vermiş.

Belki oturduğunuz yerde “Açayım da bir ‘Kağızman’ dinleyeyim,” demezsiniz ama bir İskender Paydaş konserinde türkünün bu haliyle bir hayli yükselebilirsiniz. Zaten amaç da o olsa gerek. Yoksa insanın “Ne gerek vardı?” diye sorası geliyor insanın. Bir albümde dolgu olabilirdi belki ama tekli olarak yayımlamak da, ne bileyim…

Seden Gürel – “Uyan”

Bugün 10 Kasım… Benim çocukluğumda 10 Kasımlar yas günleriydi. Bayraklar törenle yarıya indirilir, radyo ve televizyonda ağırlaştırılmış yayın yapılırdı. Hatta okulda o gün hiç gülmememiz, teneffüslerde oyun oynasak bile eğlenmememiz gerekirmiş gibi gelirdi. Öyle hissederdik. Zamanla bu düşünce değişti, 10 Kasımlar bir yas günü değil, bir anma günü oldu. Doğrusu da buydu. Yas’a değil, anmaya, hatırlamaya, anlamaya ihtiyacımız vardı çünkü.

Çok şarkıyla yad edilebilir Atatürk. O’nun sevdiği şarkılar çalınır zaten sıklıkla. Adına yazılmış, O’nu anlatan çok şarkı da var. Ben Seden Gürel’in “Uyan” şarkısını ayrı severim. Zira hesaplı kitaplı, hamasi, büyük büyük laflar eden bir şarkı değildir. Aksine çok saf, çok naif, çok içten bir hüznün, bir özlemin şarkısıdır. 1994 yılında yayımlanan ikinci Seden Gürel albümü “Aklımı Çelme”nin çok göz önüne çıkmamış, gölgede kalmış şarkılarından biridir. Zaten göz önüne çıksın diye albüme konulmadığı da bellidir.

Sözleri Zeynep Talu tarafından yazılan “Uyan”, Aykut Gürel tarafından bestelenmiş ve düzenlenmiş. Şarkının iki farklı gayri resmi videosu var YouTube’da ama her ikisinin de görüntü ve ses kaliteleri bir hayli kötü.

Neyse ki uzun süredir dijital platformlarda bulunamayan albüm bir süre önce bulunur hale geldi. Ses kalitesi de iyi ama kapak görseli hatalı. Her nedense bir sonraki Seden Gürel albümü “Muhtemelen”in kapağı ile servis edilmiş “Aklımı Çelme” albümü. Şuraya orijinalini koyayım da belki zamanla düzeltirler.

“Uyan” bir çağrı… “O kadar çok şey var ki yarım kalan,” diyor şarkının sözlerinde. Tabii şarkının 1994 yılında kaydedildiği düşünülürse, fazla duygusal kalıyor bu cümle. Şimdi olsa “O kadar çok şey var ki tahrip edilen, yıkılan, dökülen, parçalanan…” da denebilirdi.

Çeşitli Sanatçılar – “Süper Karışık”

Türkiye’de müzik dinlemek için kaset kullanılmaya başlanmasının tarihi çok daha eski olsa da, 1986’da yürürlüğe giren bandrol yasası ile birlikte yasal kaset üretimin başlaması, plakların sonunu getiren kaset furyasının asıl başlangıcı oldu. Bu dönemde birçok firma maliyeti çok daha düşük, kârı çok daha fazla kasetleri tercih etmeye başladı ve birçok albüm plak olarak basılmadı. Dahası, firmalar çok sayıda toplama kaset yayımladılar. Bu kasetlerin büyük kısmı bugünlere ulaşmadı ama içlerinde arşiv açısından değer taşıyanlar da vardı. Neden mi? Çünkü bazı şarkıcıların albümlere girmemiş kayıtları da yer alıyordu bu karışık kasetlerde.

İşte 15 Eylül 1986 tarihinde Yaşar Plak etiketiyle yayımlanan “Süper Karışık” da böyle bir kasetti. Tür ayrımı ve müzikal bir akış gözetmeksizin, rastgele seçilmiş, rastgele sıralanmış 13 şarkı vardı bu albümde. İlk bakışta öyle gözüküyordu en azından ama biraz daha dikkatli bakınca kasette çok enteresan şarkıların yer aldığını fark etmek mümkündü.

Mesela Bergen’in o güne dek yayımlanmış albümlerinde yer almamış iki şarkı: “Mecburum” ve “Böyle Kadere”. Bergen o günlerde “Acıların Kadını” albümü ile çok popülerdi ve “Süper Karışık” kasetinin ilanlarında da Bergen ismi ön plana çıkarılmıştı bu yüzden.

Bir dönem Beyaz Kelebekler’in solisti olarak adını duyurmuş, solo kariyerinde ise arabesk şarkılar söylemeyi tercih etmiş Semra İleten’in de daha önce yayımlanmamış iki kaydı vardı kasette. O günlerin çok popüler iki şarkısı “Gülüm Benim” ve “Dertli Dertli” de bu kez Semra İleten’in sesinden çıkıyordu dinleyici karşısına.

Bunlardan daha da enteresanı ise daha önce hiç duymadığımız iki Nilüfer şarkısıydı: “Alçak Gönüllü” ve “Kiminse”. O güne dek hiçbir şarkının künyesinde adını söz yazarı olarak görmediğimiz Nilüfer, bu iki şarkının sözlerini kendisi yazmıştı ve her iki şarkı da birer yabancı şarkının uyarlamasıydı. Bu şarkılar “Nilüfer ’79” albümü için Burç Plak hesabına kaydedilmiş, nedense o albüme girmemiş ve Yaşar Plak’ın bu toplamasıyla ilk kez dinleyici karşısına çıkarılmıştı.

Nükhet Duru’nun 1981 yılında Yavuz Plak etiketiyle yayımlanmış “Nükhet Duru ‘81” albümünden “İstanbul İstanbul”, Ajda Pekkan’ın Yaşar Plak’la anlaşmazlığa düştüğü dönemde yayımlanmış “Sevdim Seni” albümünden “Alışmak Sevmekten Zor” ve Sibel Egemen’in 1983 çıkışlı “Dünyam Değişti” albümünden “Vazgeçmem Senden”, kasetin pop kanadında kalan şarkılardı.

Tülay Özer – Yaşar Plak işbirliğinin 1981 çıkışlı albümü “Kalbimdeki Sevgili”den “Bir Fincan Kahve”, Ferdi Özbeğen’in 1980 albümü “Nice Yıllara”dan “İşte Bizim Hikâyemiz”, Adnan Şenses’in 1985’de Yaşar Plak etiketiyle sadece kaset olarak basılan “Dönme Sevgilim” albümünden “Topraklara Gömeceğim”, “Süper Karışık”ın alaturka – arabesk kıvamını artırıyordu. Halk müziğinden ise bir tek Ümit Tokcan’ın 1986’da yine sadece kaset olarak basılmış “Hicran” adlı albümünden alınan “Nerdesin Sen” adlı şarkı vardı. (Adnan Şenses'in "Dönme Sevgilim" kaseti 1994 yılında, Ümit Tokcan'ın "Hicran" adlı kaseti ise 2014 yılında Yaşar Plak tarafından yeniden yayımlandı.)

İşte bu hakikaten süper bir biçimde karışık kaset geçtiğimiz günlerde Yaşar Plak tarafından dijital albüm olarak yayımlandı. Böylece kaset baskısı üzerinde kalmış bir dolu şarkı daha bugüne ulaşmış oldu. Bergen’in sesini halihazırda dijital platformlarda mevcut albümlerinin dışında kalmış iki şarkıda yeniden duymak, Nilüfer’i belki de kariyerinin en tuhaf şarkısı denilebilecek “Alçak Gönüllü”de dinlemek ve aslında bütünde ‘80’ler müziğine şöyle balıklama dalmak için eşsiz bir albüm bu. Üstelik ses kalitesi gayet iyi. Tavsiye ederim.

Hakkımda

Takip Et

Bu Hafta Çok Okunanlar

Arşivden